Aile içerisinde dengelerin değişmesine neden olan, çocuğun kendisini, çevresini, dünyayı anlamaya ve tanımaya çalıştığı, bağımsızlık arzusunun en üst seviyeye ulaştığı ergenlik dönemi hem ergen hem de anne baba için yepyeni bir dönemin başlangıcı niteliğindedir. Çocukluk ve yetişkinlik arasındaki bu geçiş dönemi kendi içinde de dönemsel farklılıklar göstermektedir. Bu farklılıklar ergenin çevresiyle, arkadaşlarıyla ve ailesiyle olan ilişkilerini doğrudan etkileyen en önemli unsurlardır.

Gelişim sürecinin en sancılı dönemlerinden biri olan ergenlik döneminde yaşananlar, ilerleyen zamanlarda üstesinden gelinebilecek konular olsa da etkilerini her zaman göstermektedir. Bu nedenle anne babanın karşılaşılan bu farklılıkların bilincinde olması ve buna göre hareket etmesi, yaşanacak olası çatışmaların da önüne geçecek ve sağlıklı bir ilişki kurulmasına yardımcı olacaktır.

14 – 15 – 16 Yaş Erkek Çocuklarda Yaşanan Değişimler

14, 15, 16 yaş aralığını kapsayan orta ergenlikte değişimler tüm hızıyla devam ederken bu dönemde her yaş birbirinden farklı bir hal almaya başlamaktadır. Bir sene içerisinde ergende gözle görülür şekilde hem fiziksel hem de davranışsal değişimler yaşanmaktadır. Erkekler için kızlara nazaran daha fazla ve yoğun değişimin yaşandığı bu geçiş döneminde, özellikle fiziksel değişimlerin hızı erkeklerde en üst seviyeye çıkmaktadır. Yaşanan fiziksel değişimler, erkek çocuğun adapte olması ve üstesinden gelmesini gerektiren yenilikleri de beraberinde getirmektedir.

14 yaşlarında bilişsel gelişimlerin bir sonucu olarak artık erkek çocuklar soyut düşünme becerisi kazanmaya başlarlar. Böylece karşılaştıkları birçok konu arasında neden-sonuç ilişkisi kurabilmekte, olayları anlamlandırmakta ve yaptıklarının sonuçlarını kavramaya başlamaktadırlar. Entelektüel merak ve akıl yürütme, yargılama becerilerindeki artış hayatı, inançlarını, duruşunu, yaşam felsefesini, hem kendisinin hem de ailesinin değerlerini sorgulamasına neden olmaktadır. Bunların sonucu olarak da her şeyin en doğrusunu ve en iyisini kendilerinin bildiklerine ve her şeyi halledebileceklerine olan inançları çok yüksektir. Kendi değer yargılarını oluşturmaya çalışmaları, her şeyi bildiklerine olan inançları anne baba ile yaşanan çatışmaların daha da artmasına neden olmaktadır. Her ne kadar düşünme becerileri gelişmişse de tehlikeleri durumlarda kendilerine bir şey olmayacaklarına dair inançları hala sürmektedir.

Erkek çocuklar, ön ergenlik döneminde duygu ve isteklerini kendi içinde dengelemeye çalışırken artık orta ergenlik dönemiyle birlikte, özellikle bağımsızlık isteğiyle, birey olma savaşına girmektedirler. Ebeveynlerinden uzaklaşma eğiliminde olan erkek çocuklar, içe kapanmaya ve kendisiyle ilgili konularda ailesini dışarıda bırakmaya daha yatkındırlar. Ebeveynlerini ve ailenin diğer üyelerini kendi dünyalarına dâhil etmedikleri gibi kendileri de ailesel konulara katılmak istemezler. Bu nedenle aile toplantıları, aile buluşmaları gibi etkinliklerde gruptan ayrı ve uzak durma eğiliminde olurlar. Bu tür davranışlar aileden kopmanın değil, ergenin bağımsızlığının ve kendini bulmasının girişimleridir. Bu nedenle bunun gibi durumlarda yaşananların aslında çok normal ve olağan olduğunu bilmek gerekmektedir. Onlara birey olmak için gerekli alanın verilmesi, özel alanlarını ihlal etmeden saygı gösterilmesi çok önemlidir.

15-16 yaşlarında aile dışında var olma isteği, bir gruba ait olma ve kabul görme arzusu ergenler için akran ve arkadaşların önemini oldukça arttırmaktadır. Bu dönemde ailenin yerini arkadaşlar almaktadır. Akran ve arkadaşların bu denli önemli ve yönlendirici güce sahip olması dönemin en kritik konulardan bir tanesidir. Hayatlarıyla ilgili kararlar alırken bile ergenler için arkadaşların etkisi anne babadan çok daha fazladır. Var olma sancısıyla arkadaşlarının üyesi olduğu gruplara, çetelere katılmak, yeni şeyler denemek gibi girişimlerde bulunma olasılıkları oldukça yüksektir. Aile etkisinin yerini arkadaşların alması ebeveyn ve ergen arasında çatışmalara neden olmaktadır.

Orta ergenlik döneminin en hassas ve önemli konularından bir tanesi cinselliktir. Yaşanan fiziksel ve hormonal değişimlerle birlikte erkek çocuğun cinselliğe olan ilgisi ve merakı oldukça artmaktadır. Bu dönemde cinsel duygular, merak, ilk aşklar hayatlarının en önemli konularıdır. Kontrol etmekte zorlandıkları cinsel dürtüler erkek çocukların daha fazla merak etmesine ve yanlış tercihler yapmasına neden olmaktadır. Bu nedenle cinsel gelişimin bu denli hızlandığı ve önem kazandığı bu dönemde erkek çocukların bilgilendirilmesi, dürtülerini nasıl kontrol edeceğini öğrenmesi büyük önem taşımaktadır. Cinsellikle ilgili merakın doğru kaynaktan, doğru bilgilerle giderilmesi gerekmektedir. Arkadaş etkisinin çok yüksek olduğu ergenlik döneminde cinsellikle ilgili bilgilerin arkadaşlar yerine aileden edinilmesi çok önemlidir. Doğru bilgilendirme ve yönlendirmelerle hamilelik gibi sonuçların olması engellenmelidir.

Ergenlik Dönemindeki Erkek Çocuğuma Nasıl Davranmalıyım?

Hem ergen hem de anne-baba için bu sancılı ve kritik dönemi en sağlıklı şekilde atlatmada en büyük rol ebeveynlere düşmektedir. Ergenin içinde bulunduğu uzaklaşan, zaman zaman saldırgan, uzlaşmadan uzak ve çatışmaya hazır olan ruh halinin aslında yaşadığı sürecin bir parçası ve normal olduğunu kendinize hatırlatın. Bu noktada yapılacak en doğru şey çocuğunuzu gerçek anlamda ve dikkat vererek dinlemektir. Onun söylediklerine önem vermeniz sizinle düşüncelerini paylaşmasını sağlayacaktır. Bu sayede çocukla güzel bir iletişim kuracak ve olası sorunların önüne geçeceksiniz. Aynı zamanda aranızdaki bağ ve iletişim de güçlenecektir. Anlatmak istemediğinde de zorlamamanız, ancak çevresinde bunları paylaşabileceği birilerinin olduğundan da emin olmanız önemlidir. Bu dönemde çocuğunuz ne kadar söylediklerinizi dinlemiyormuş, sizi dikkate almıyormuş gibi görünse de yine en fazla sizin onayınıza ve sizin oluşturduğunuz güvenli bölgeye ihtiyacı vardır.

Ergenliğin bu döneminde çocuğun yalnız kalmaya, kendi özel alanını oluşturmaya ihtiyacı vardır. Bu ihtiyacı göz önünde bulundurarak onun özel alanına ve mahremiyetine saygı gösterin. O izin vermedikçe özel alanına müdahil olmamaya özen gösterin. Arkadaşlarıyla olan ilişkilerinde yargılayıcı olmak yerine olumlu bir şekilde yaklaşın. Bu dönemi kontrol etmede ya da çocuğunuzla iletişim kurmada sorunlar yaşadığınız takdirde profesyonel bir destek almanızda fayda vardır.

 

Uzman Klinik Psikolog Beliz EREREN

6 YORUMLAR

  1. Merhaba efendim.16 yaşında erkek torunum var,gecenin ikibuçuğu ve ben ona nasıl yardımcı olabilirim diye araştırırken sizinle karşılaştım.zor bir çocuk bizi hiç duymuyor sürekli kendini bize duyurmaya çalışıyor.ergenlik deyip sabırla yaklaşmaya çalışıyoruz ama bir yere kadar.sorumluluk almaktan çok uzak ve sürekli hata yapıyor.internet bağımlısı diyebileceğim kadar çok oyun oynuyor.onun dikkatini başka şeylere çekmeyi başaramıyoruz ne yapmalıyız lütfen bize yardımedin.teşekkür ederim.

  2. hayırlı aksamlar benim 14 yaşında olumvar bu aralar cok akresif ve vicudundakı deyısıklıgı oldu bn annasi olarak oluma nasıl anlatmalıyım örnek vucudun kılanmalarvar onları temıslemesı ıcın ve nasıl bir yolizlememlasım nasıl anatabılırım gelişimin hakında onla konusmamlasım ama onuda rencide etmeden nasıl anatabilirimve annesi olarak nasılyaklasabılırım cok akresıf durumda suan ve dest yardım almakicin hangı bölüm doktoruna götürebilirim

  3. Bence çocuğunuza bunu babasının anlatması daha doğru olur(hemcins oldukları için daha fazla empati olur) ve çocuğunuzun acilen öğrenmesi gerekiyor çünkü 12 yaşından sonra okulda arkadaş çevresinde böyle konular oldukça fazla konuşulmaya başlanıyor ve tabi yanlış bilgiler de etrafta kol geziyor büyük ihtimalle çocuğunuz öğrenmiştir yani biraz geç kalmışsınız zaten okulda detaylı olmasa da üstü kapalı bu konu anlatılıyor ama siz yine de anlatın ama kasmadan sıkmadan kısaca hiçbir şey olmamış gibi ama artık eski sen şimdiki sen değil büyüdün ona göre davran diye yavaşça sorumluluklar yüklemeye başlamanız lağzım ve pek takmayın ya strese girecek bir şey yok ortalıkta her insanın başına gelen bir şey eğer stresli olduğunuzu çocuğunuza belli edersiniz kendini benim suçum ne diye sorgulamaya başlar bunları yazmamın nedeni kimsenin acı çekmemesini istemem ve 14 yaşında olmam.

  4. Merhaba benim 15 yaşında bir oğlum var oğlumun sorunu öğretmenlerine ve diğer büyüklerine karşı saygısızca davranıyor ve sigara içmeye başlamış ve ayrıca bu yaptıklarından da hiç pişmanlık duymuyor ne yapabilirim lütfen yardımcı olun

  5. benim 14 yaşında 1 kız ve 1 erkek ikizlerim var. Eşimle ayrıldık.Oğlumla bayağı sorunlar yaşıyorum.onu anlamaya çalışıyorum ama karşısında erkek profili olmadığından sanırım iletişim kuramıyoruz. Okumak istemiyor. Ergenliği hususunda da yardımcı olamıyorum. ne şekilde konuşsam ters anlıyor. Sbit fikirli ve herkesi her şeyi eleştiriyor. Ne yapmalıyım nasıl davranmalıyım.Günümüz gençleri ne istiyor.Dönüş yaparsanız çok sevinirim.İlginize şimdiden teşekkür eder iyi çalışmalar dilerim.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.