Aile İçi Şiddet

Son dönemlerde sürekli karşımıza çıkan aile içi şiddet olayları gelinen noktanın ne kadar kritik, önlemler alınması gereken bir konu olduğu gerçeğini bizlere hatırlatıyor. Bu noktada aile içi şiddetin ne olduğunu iyice bilmek daha da önem kazandı. Aile içi şiddet, aynı ev içerisindeki bireylerden en az birisinin diğer aile üyelerine uyguladığı, kontrol, baskı amaçlı, fiziksel, duygusal, cinsel veya ekonomik olarak zarar görmesine ya da acı çekmesine neden olan her türlü davranıştır.

Düşünülenin aksine şiddet sadece fiziksel olarak uygulanmıyor. Fiziksel şiddetteki gibi kişinin vücudunun çeşitli yerlerinde gözle görülür izler bırakmadığı için fark edilmese de şiddet çok farklı şekillerde karşımıza çıkıyor. Duygusal, ekonomik, cinsel şiddet de en az fiziksel şiddet kadar yaralayıcı ve ağır sonuçları olan şiddet türleridir. Hatta bazen bu şiddet türleri fiziksel şiddetten daha derin yaralara neden olabiliyor.

Fiziksel şiddet; aile içi şiddette en sık karşılaşılan ve fark edilmesi en kolay şiddet türüdür. Birine karşı fiziksel güç kullanımıdır. Tokat atmak, vurmak, ısırmak, saçını çekmek, tekmelemek, sıkıca tutmak, uyuşturucu ya da alkol  kullanmaya zorlamak, tıbbi yardım almayı engellemek gibi kişinin bedenine zarar verecek her türlü davranış fiziksel şiddettir.

Duygusal şiddet; tehdit etmek, başkalarının yanında küçük düşürmek, aşağılamak, korkutmak, saygı ve sevgi göstermemek, kişiyi sosyal çevresinden uzaklaştırmak, kısıtlamak, duygusal ihtiyaçlarını yok saymak gibi fiziksel güç göstermeden kişinin benlik saygısını sarsan ve ruh sağlığını etkileyen davranışlardır.

Ekonomik şiddet; kişinin ekonomik bağımsızlığını elinden almak, işinde sorunlar yaşamasına neden olmak, kişiyi ekonomik olarak kendine bağımlı hale getirmek, kendi ekonomik varlığı üzerinde söz hakkı vermemek gibi kişinin ekonomik durumunu kontrol altına alan davranışlardır.

Cinsel şiddet; eşi dahi olsa kişinin istemediği yerde, zamanda ve şekilde cinsel ilişkiye zorlamak, cinsel içerikli rahatsız edici davranışlarda bulunmak, çocuk doğurmaya ya da kürtaja zorlamak gibi kişinin cinselliğini kontrol altına almaya çalışan davranışlardır.

Şiddetin Aile Üyelerine Etkisi

Şiddeti aile içerisinde kim uygularsa uygulasın, şiddet kime uygulanırsa uygulansın her aile bireyi üzerinde derin izler bırakır. Aile içerisinde tek bir kişiye şiddet uygulanması bile diğer aile üyelerini de aynı oranda ancak farklı şekillerde etkiler.

Çocuklar için en güvenli yer olması gereken evde yaşanan şiddet, çocuklar üzerinde olumsuz etkilere neden olur. Çocuklar ne kadar küçük olursa olsunlar etrafında yaşananların, özellikle anne babaları arasında geçenlerin farkında olurlar. Direkt kendilerine uygulanan bir şiddet olmaması ya da şiddetin onların yanında gerçekleşmemesi çocukların durumu hissetmelerine ve etkilenmelerine engel değildir. Fark ettikleri şiddeti yorumlamaları çocuklarda biraz daha farklı olabilir. Yaş küçüldükçe çocuklar şiddetin sorumlusu olarak kendilerini görürler. Bu da yoğun suçluluk duygusu yaşamalarına neden olur. Bu aşamada yaşananların onun suçu olmadığı net bir şekilde belirtilmelidir. Çocuk kendi suçu olmadığını kabul etmiş olsa da tanık olduğu şiddet özgüven eksikliği, içe kapanma, şiddete eğilim, uyku problemleri, okul ve derslerde başarısızlık, depresyon gibi sonuçlara neden olabilir. Sadece çocukluk döneminde değil, yetişkinlik döneminde de aynı problemlerin ortaya çıkma oranı oldukça yüksektir.

Fiziksel, duygusal, cinsel ya da ekonomik şiddete maruz kalan eşlerde de durum çok farklı değildir. Yaşanan şiddet, eşte ciddi fiziksel yaraların dışında benlik algısında ciddi sarsılmalara da neden olur. Kişinin kendisine olan güveninde ve saygısında azalmalar görülür ve kendisini değersiz, yetersiz biri olarak görmeye başlar. Aile içi şiddet, uzun vadede kişi üzerinde sürekli korku hali, yoğun kaygı, endişe, panik, utanç, umutsuzluk, çaresizlik, kendini suçlama gibi psikolojik sonuçların ortaya çıkmasına neden olur. Aile içi şiddete maruz kalan kadınlarda intihar eğilimleri, alkol ve madde kullanımında artış görülür.

Aile İçi Şiddeti Önlemek İçin Neler Yapılabilir?

Aile içi şiddeti önlemek için hem bireysel hem de toplumsal olarak yapılması gereken önemli konular bulunuyor. Çocukların küçük yaştan itibaren problem çözme ve kendilerini ifade etme becerilerinin geliştirilmesi dikkat edilmeyen bir konudur. Ancak kendini ifade edebilen, sorunla karşılaştığında nasıl çözebileceğini, kendisini nasıl kontrol edebileceğini bilen insanlar için şiddet seçenek bile değildir.  Bu nedenle bu beceriler aile içerisinde küçük yaştan itibaren kazandırılmalıdır. Küçük yaşlarda öğretilmesi gereken bir diğer önemli konu da cinsiyet değerlerinin eşitliği bilincini kazandırmaktır. Kadın veya erkeğin hiçbir konuda birbirinden üstün olmadığı öğretilmelidir. Herhangi bir cinsiyeti yüceltmek, bastırmak, aşağılamak hiçbir şekilde yapılmaması gereken bir davranıştır.

aile ici siddet
Aile İçi Şiddet

Çocukların sınırları bilmeleri çok önemlidir. Sınırların ihlal edilemeyeceğini öğrenmesi hem başkasının sınırlarına saygı duymasını sağlar hem de kendi sınırlarının başkaları tarafından ihlal edilemeyeceği bilincini oluşturur. Çocukların uyguladıkları oyun içerisinde ya da şaka amaçlı sözel ya da fiziksel şiddet içeren davranışlar engellenmelidir. Ancak bunu yaparken bu davranışları neden yapmaması gerektiği anlatılmalıdır. Eğer bütün müdahalelere rağmen çocukta saldırganlık eğilimleri devam ediyorsa destek alınması önemlidir. Unutulmamalıdır ki çocuğa bağırmak, onu engellemek, kısıtlayıcı cezalar vermek de aile içi şiddete girer. Bu tür davranışların da durdurulması gerekmektedir. Şiddetin devam ettiği bir ortamda yaşayan kişiler yaşadıklarını yakın çevreleriyle arkadaşları, aileleriyle paylaşmalı, gerekiyorsa psikolojik destek almalıdır.

Aile içi şiddetin önüne geçilmesi için bireysel önlemlerle birlikte toplumsal düzeyde önlemlerin alınması da gereklidir. Şiddet uygulayan kişilere caydırıcı yaptırımların uygulanması, ev içerisinde verilen problem çözme, kendini ifade etme, cinsiyet değerlerinin eşitliği gibi konuların okullarda da öğretilmesi, aile içi şiddetin temelden yıkılmasını sağlayacaktır.

Aile Terapisinin Aile İçi Şiddet Çözümünde Kullanımı

Aile terapisi, çiftlerin ve diğer aile üyelerinin aralarındaki ilişki ve iletişim dinamiklerine odaklanan, ilişkinin güçlü yönlerini besleyen bir terapi yöntemidir. Aile terapisinde çiftlerle birlikte çalışılabildiği gibi zaman zaman bireysel olarak görüşmeler yapılır. Şiddet yaşanan bir aileyle çalışırken aile üyelerinin ilişkilerinin güçlenmesi amaçlanır. Ancak bazı durumlarda şiddete başvuran kişiyle bireysel çalışmalar yapılarak bu sorunun önüne geçilmesi hedeflenir. Aile içi şiddet ya da şiddetin hiçbir türlüsü kabul edilebilir bir durum değildir. Böyle bir durumla karşılaşıldığında kişilerin seçenekleri olduğu bilinmeli ve gerekli noktada psikolojik destek alınmalıdır.

Uzman Klinik Psikolog Beliz EREREN

Ataşehir Psikolog

Ergen, Bireysel, Çift ve Aile Terapisti

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.