Başarısız Olma Korkusu

Günümüzde hayat şartları, eğitim sistemi, iş hayatı, sosyal medya derken herkes sadece sonuca, başarılı olmaya odaklanmış bir şekilde ve kendisini çevresiyle pek çok konuda kıyaslayarak hayatını sürdürüyor. Başarılı olmayı, koyulan hedefe ulaşmayı istemek tabii ki çok normal ve doğal bir durumdur. Ancak başarı odaklı olmak bir süre sonra başarının kabul edilebilir tek sonuç olarak görülmesine dönüşüyorsa eğer; bu durum kişide taşınması yorucu ve ağır bir yük haline gelir. Bu da insanın kendisine güvenerek hareket etmesini ve adım atmasını engelleyen bir durum halini alır. Bu noktada “Neden başarılı olamıyorum?” sorunun cevabı başarısız olma korkusundan geçer. Çünkü kişi başarıya o kadar odaklıdır ki başarısızlık yaşanabilecek en kötü şeydir onun için. Peki, nedir bu başarısız olma korkusu?

Başarısız olma korkusu, kişinin gerçekleştirmekte büyük bir istek duyduğu hedefine adım atacakken olası bir başarısız sonuçtan kaygılanması nedeniyle potansiyelinin çok altında bir performans sergilemesine neden olan ve kişiyi harekete geçmekten alıkoyan bir durumdur. Kişi kendisini ne kadar başarı odaklı biri olarak görse de aslında odaklandığı konu başarılı olmak değil, başarısız olmamaktır. Bu durum da kişinin başarısız olmamak için adım atmamasına, yerinde saymasına neden olur. Büyük resme bakıldığında ise başarısız olmamak için hiçbir şey yapmamasının aynı zamanda başarılı olmayı da engellediği görülmektedir.

Başarısız Olma Korkusu ve Nedenleri

Başarısızlık korkusunun oluşmasında tek bir neden etken değildir. Farklı alanlardaki baskılar ya da yaşanmışlıklar kişide başarısız olma korkusunun oluşmasına neden olmaktadır. Başarısızlık korkusunun en büyük etkeni eleştiren ve mükemmeliyetçi ebeveynlerdir. Yapılan işteki çabaya değil de sonuca bakan, yapılanı hiçbir zaman yeterli görmeyen ve her zaman eleştirilecek bir şey bulan ebeveynler tarafından yetiştirilen kişiler, ilerleyen zamanlarda her zaman her konuda başarısızlığa uğramaktan korkarlar.

Çok başarılı ebeveynler ya da kardeşlerle büyümek, çevrede her zaman başarılarıyla ön planda olan kişilerin olduğu bir ortamda yetişmek kişide başarılı olmak zorunda olduğuna dair bir baskıya neden olabilir. Başarılı olarak tanımladığı kişilerle kendisini kıyaslamak kişiyi olası başarısızlıklardan kaçmasına ve korkmasına neden olur.

Çocukluk ya da yetişkinlik döneminde yaşanmış bir başarısızlık, birilerinin karşısında hüsrana uğramak, kişilerin bir daha aynı duruma düşmekten korkup kaçmasına ve bu nedenle adım atmaktan korkmasına neden olabilir.

Başarısız Olma Korkusu ve Belirtileri

Eğer başarısız olma korkusu yaşıyorsanız aşağıdaki belirtilerden bazılarına sahip olabilirsiniz.

  • Hedefinize ulaşmayı ne kadar çok isteseniz de adım atmamak için çeşitli bahaneler bulmak, yerinde saymak
  • Yapacağınız şeyin her anlamıyla mükemmel olacağına inanmadan o işe kalkışmamak,
  • İnisiyatif almaktan kaçınmak
  • Başarısız olduğunuz takdirde çevrenizdeki insanların sizin hakkındaki olası olumsuz düşüncelerinden dolayı endişelenmek
  • Başarısız olduğunuzda itibarınızın zedeleneceğinden korkmak
  • Kendinizle ilgili “Asla başarılı olamayacağım.” gibi olumsuz düşüncelere sahip olmak
  • Bir işe başlamayı durmadan ertelemek
  • Başarısızlığa uğrayacağınızı düşündüğünüz işlerle ilgilenirken mide ağrısı, mide bulantısı gibi fiziksel rahatsızlıklar yaşamak

 

  • Başarısız Olma Korkusu

Başarısız Olma Korkusu ve Nasıl Yenebilirim?

Başarısız olma korkusu ve onu yenmenin en temel yolu; elde edilen başarısızlığa farklı açıdan bakmayı öğrenmekten, bundan bir ders çıkarmaktan geçmektedir. Yaşadığımız başarısızlık belki de doğru şekilde yorumlayamadığımız bir mesajdır bize. Başarısız olmanın olumlu taraflarını görmeye çalışmalısınız. Başarısızlığa uğramanız sizin neye ilginiz, yeteneğiniz olduğunu ya da olmadığını görmeniz için bir fırsattır. Unutmayın ki kimse her konuda başarılı, her konuda yetenekli olamaz.

Yaşamış olduğunuz başarısızlık bir sonraki girişiminizde daha dikkatli ve hazırlıklı olmanızı sağlar. Aynı konuya farklı çözüm yolları getirmenize yardımcı olur. Yaşadığınız bu başarısızlığı sonraki adımlarınız için rehber olarak kullanmayı deneyin. Hangi yollardan geçmeniz hangi yollardan uzak durmanız gerektiğiyle ilgili bir harita çıkarın. Bu yolda ilerlerken olumsuz sonuçlara karşı bir B planı hazırlamanın size faydası olacaktır.

Kendinizle ilgili düşüncelerinizin, inançlarınızın farkına varın. İnsanlar düşünceleri ve inançları doğrultusunda hareket eder ve bu doğrultuda sonuçlar alır. Eğer başarılı olamayacağınıza inanıyorsanız bir şeyleri gözden kaçırarak, inanmadan, motivasyonunuz olmadan hareket edersiniz. Bu şekilde davranmak da doğaldır ki başarısızlığı beraberinde getirir. Kendinizle, potansiyelinizle ilgili düşüncelerinizi kontrol edin ve olumsuzları olumlularıyla değiştirin.

Gerçekten başarısız mısınız yoksa kendinizi böyle olduğunuza mı inandırdınız? Belki de düşündüğünüz kadar başarısız değilsinizdir ya da başarılarınızın farkında değilsinizdir. Hiç bunu düşündünüz mü? Bu sorunun cevabını bulmak için şimdiye kadar elde ettiğiniz başarılarınızdan oluşan bir liste yapın. Ancak bunu yaparken yaptıklarınızı küçümsemeyin ve kendinize adil davranmaya özen gösterin.

Başarısızlığa uğramanın nedenlerinden biri de gerçekçi olmayan, olması gerekenden çok daha yüksek hedefler koymak ve bunların peşinden koşmaktır. Bu nedenle kendinize koyduğunuz hedefleri kontrol edin. Ulaşılması imkânsız hedefler koyarak bu korkunuzu pekiştiriyor olabilirsiniz.

Kaçmayın! Unutmayın ki korktuğunuz bir şeyden ne kadar çok kaçarsanız korkunuz o kadar büyür. Başarısızlık hissinden kaçmak adım atmaktan kaçmanıza, hiçbir şey yapmadan yerinizde saymanıza neden olur. Karşılaşabileceğiniz kötü ihtimalleri ve bunların ne anlama geldiğini düşünün. Belki de kaçtığınız şey düşündüğünüz kadar kötü değildir.

Sonuç ne olursa olsun başkalarının sizin hakkınızda ne düşüneceklerini önemsemeyin. Emin olun sizi en kötü şekilde eleştirecek kişi yine kendinizsiniz.

Her şeyden önce kişinin kendisine sorması gereken soru şudur: “Başarı nedir?”. Başarı, göreceli bir kavramdır ve herkes bu kavramı farklı açılardan ele alır. Kimisi için başarı bir şeyi kazanmakken başkası içinse mutluluğu yakalamak olabilir. Bir kişinin başarı olarak kabul ettiğini bir başkası anlamsız ya da çok daha üstün bir şey olarak yorumlayabilir.

Unutmayın ki başarısızlık bir sonuç değil, başarıya giden yolda bir adımdır.

 

Uzman Klinik Psikolog Beliz EREREN

 

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.