Mother and teenage daughter having an arguument

Ergenlerde öfke kontrolü özellikle ergen terapisi sırasında da sıkça çalışılan bir durumdur. Çocukluktan yetişkinliğe geçiş dönemi olan ergenlik, ergenlerin birçok değişim ve yenilikle karşı karşıya kaldıkları bu nedenle pek çok duyguyu aynı anda yaşadıkları karmaşık bir dönemdir. Ergenlik döneminde ergeni zorlayan ve yoğun bir şekilde hissettiği pek çok duygu vardır. Bu duyguların en önemlilerinden biri de öfkedir.

Temel duygularımızdan biri olan öfke, bize hayatımızda bir şeylerin ters gittiğinin ve bir şeylerin bizi rahatsız ettiğinin mesajını verir. Bu nedenle düşünülenin aksine öfkeyi yaşamamak ya da yok saymak yanlıştır. Yok saymak bir şeyleri görmemizi engeller. Bunun yerine öfkemizi dikkatlice gözlemlememiz gerekir. Bu durum ergenler için de geçerlidir. Öfke duyan bir ergenin ne bu duygusunu bastırmasına izin vermeliyiz ne de öfkesini görmezden gelmeliyiz.

Öfke duygusu, ergene beraberinde bazı tutum ve davranışlar getirir. Nasıl bir tutum ve davranış içinde olacağı ergenin karakteristik özellikleriyle birebir ilişkilidir. Yaşanılan öfke, doğru bir şekilde dışa vurulmazsa kişide saldırgan, agresif, sinirli bir tutum ortaya çıkabileceği gibi; aynı şekilde tam tersi içe kapanık, depresif, kendisini çevresinden soyutlamış bir görünüm de oluşabilir. Bu noktada nasıl bir tutum ve davranış sergileyeceğindeki en büyük etken ergenin karakteristik yapısıdır ve bu da ergenlerde öfke kontrolü sağlarken zorlanılmasına neden olur. Bu da yaşadıkları olaylara verilen tepkilerin, ergenler arasındaki farklılığının nedenini ortaya koyar.

Ergenler Neden Öfkelenir?

Her duygu gibi öfkenin de bir anlamı ve nedeni vardır. Öfke, bazen yaşanan bir olay sonrasında direkt hissedilen birincil duygu olabileceği gibi altta yatan asıl duyguyu örtmek için ortaya çıkan ikincil duygu da olabilir. Bu ayrımın farkında olmak başlangıç için önemli bir noktadır. Peki, ergenler neden öfkeli olurlar?

  • Kendisine rol model seçtiği kişi sorunlarla başa çıkma yöntemi olarak öfkesini kullanıyorsa ergen de yeri geldiği zaman aynı şekilde davranır. Unutmamak gerekir ki çocukların rol modelleri öncelikle anne babalarıdır.
  • Okulda ya da arkadaş çevresinde dalga geçme, el şakaları, dışlama, fiziksel taciz gibi fiziksel ya da psikolojik istismara uğramaları,
  • Değer verilen kişi ya da kişiler tarafından görmezden gelinmesi ya da ilgilenilmemesi,
  • Aile içerisinde ve özellikle anne baba arasında yaşanan çatışmalar,
  • Yaşadıkları olayda haksızlığa uğradıklarına inanmaları,
  • Bir durumla karşılaştıklarında kendilerini doğru ifade edememiş olmaları ya da ifade edemediklerini düşünmeleri,
  • Çevresindeki kişiler tarafından umursanmamaları ya da umursanmadıklarına inanmaları,
  • Herhangi bir konuda üzerlerinde baskı hissetmeleri,
  • Hayatlarını yaşarken veya hedeflerine doğru giderken çeşitli olay ya da kişiler tarafından engellendiklerine inanmaları,
  • Anne ya da babalarıyla çatışma içinde olmaları,
  • Özellikle yetişkinler tarafından ciddiye alınmadıklarını düşünmeleri,
  • Kendilerini yetersiz ya da başarısız hissetmeleri,
  • Tutarlı olmayan, değişken bir disiplinle karşı karşıya olmaları,
  • Televizyon, sosyal medya ya da oyunlardaki şiddet dolu içerikler ergenlerin öfkelenmelerinde önemli etkenlerdir.

Bütün bu nedenlerin dışında ergenin, gösterdiği öfkesi nedeniyle istediklerini elde edebildiğini görmesi bu tarz tutum ve davranışların devam etmesine neden olmaktadır. Öfkesinin amacına ulaşmasında engelleyici değil, yardımcı olduğunu görmesi ve çevresinin de bu şekilde hareket etmesi ergenin öfkeli tutumunun devam etmesine yardımcı olacaktır.

Ergenlerde Öfke Kontrolü

Ergenlerde Öfke Kontrolü Sağlanabilir mi? Ebeveynler İçin İpuçları

Öfke kontrolü, kişinin hissettiği öfkeyi yok saymasının, aksine kendisine ya da herhangi birine zarar vermeden doğru bir şekilde ifade edebilmesidir. Ergenlerin öfkelerini kontrol edebilme becerileri kazanmaları açısından ebeveynlere önemli görevler düşmektedir. Ebeveynlere ergen çocuklarının öfkelerini kontrol etmelerine yardımcı olabilmeleri için bazı ipuçları:

  • Öfke, bir şeylerin ters gittiğinin ve o kişinin bir şeyden rahatsız olduğunun göstergesidir. Bu nedenle çocuğunuzu neyin bu kadar rahatsız ettiğini onunla birlikte bulmaya çalışın.
  • Ergenler, özellikle öfkeli ergenler, sakin, anlayışlı, tutarlı yetişkinlere ve onlar tarafından anlaşılmaya ihtiyaç duyarlar. Onu dinlediğinizi ve ihtiyacı olduğunda orada olduğunuzu ona gösterin.
  • Öfkenin altında bazen başka bir duygu yatmaktadır. Saklı olan asıl duyguyu ve onun nedenini çocuğunuzla konuşarak ortaya çıkarmasına yardımcı olun.
  • Öfkesinden dolayı çocuğunuza kızmak, tepki göstermek ne öfkesinin dinmesine ne de öfkesini kontrol edebilmesine yardımcı olur. Bu nedenle böyle durumlarda kızmak yerine anlayışlı olun.
  • Sakin bir zamanında çocuğunuzla yaşadıkları, hissettikleri hakkında konuşun.
  • Duygularını öfkelenmeden, bir şeyleri kırıp dökmeden de karşı tarafa gösterebileceğini, alternatifleri olduğunu ona gösterin.
  • Dur, düşün, harekete geç tekniğini öğretin. Tepki vermeden önce kendisine “dur” demesini, düşündükten sonra harekete geçmesini gösterin. Öğrenmesi için arada bunu hatırlatın.
  • Sinir anında derin ve yavaş nefes almanın ona iyi geleceğini hatırlatın.
  • Bazı durumlarda öfkemizi kolayca kontrol edemediğimizi, böyle anlarda ortamdan ya da kişiden uzaklaşmanın faydalı olacağını söyleyin.
  • Öfkeli anlarda dikkati başka bir yöne çevirmek işe yarayan bir yöntemdir. Bunu onunla paylaşın.
  • Hangi durumda olursa olsun çocuğunuzu her zaman dinleyin. Belki de bu öfke size bir mesajdır.
  • Her şeyden önce çocuğunuza örnek olun. Ona nasıl davranması gerektiğini hem anlatın hem de gösterin. Çocuğunuza yapmamasını söylediğiniz şeyi siz yaparsanız hiçbir anlamı olmaz.

Çocuğunuzun öfkesini kontrol etme becerileri sizin desteğinizle olumlu yönde ilerleyecektir. Ancak bu durum devamlı bir hal alıyorsa, üstesinden gelmekte zorlanıyorsanız ve çocuğunuzun hayatının pek çok alanını olumsuz etkiliyorsa çocuğunuzun profesyonel bir destek almasında fayda var.

Uzman Klinik Psikolog Beliz Ereren

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.