Ergenlik döneminde yeme bozuklukları

Bu yazı dizisinde ergenlik dönemindeki yeme bozukluklarını ele alacağız. Ergenlik döneminde çokça karşılaştığımız problemlerden olan yeme bozuklukları farklı kategorilerde incelenir ve tedavi planları da buna göre yapılır.  İlk olarak ergenlikte anoreksiya nervoza, ardından ergenlikte blumia nervoza ve son olarak da ergenlikte aşırı yeme bozukluğu hakkında bilinmesi gerekenleri sizlerle paylaşacağım.  İlk olarak adını en çok duyduklarımızdan olan ergenlik döneminde anoreksiya nervoza ile başlayalım.

Anoreksiya Nervoza Nedir?

Anoreksiya nervoza genellikle 13 – 14 yaşlarında ortaya çıkmaya başlayan, yani ergenlik döneminde kendini gösteren bir yeme bozukluğudur. Çok az beslenme, saplantılı denebilecek şekilde kalori sayımı, yoğun egzersiz ile kendini gösteren bir psikolojik rahatsızlıktır. Anoreksiya nervozanın temel sebeplerinden biri bozulmuş beden imajinasyonudur. Yani kişinin kendi bedenini algılayış biçiminde ciddi problemler vardır. Olması gereken ideal kilonun çok altında olsa bile kendini kilolu ve sağlıksız hisseder. Hep vermesi gereken birkaç kilo daha vardır ve verdiklerini geri almamalıdır.  Genellikle kilo vermek amaçlı bir diyete başladıktan sonra işlerin kontrolden çıkmasıyla kilo verme süreci anoreksiya nervozaya kadar devam eder.

Yemeğe oturduklarında birkaç lokma sonra bırakır ve doyduklarını hissederler. Ufacık bir kalori fazlalığı bile dayanılmaz hale gelebilir ve bundan bir an önce kurtulmak isterler. Anoreksiya nervoza olan hastalar bazen alması gerekenden fazla kalori aldığını düşünüp kendini kusturma, ilaç  kullanma ve bu yolla yediklerini vücudundan atma çabasına girişebilirler. Fazla kalori aldıklarını düşündüklerinde ya yoğun egzersizler yapmaları da zayıf ve sağlıklı kalma çabalarından kaynaklıdır.

Anoreksiya nervoza psikolojik kökenli bir problemdir fakat beraberinde pek çok fiziksel rahatsızlığı da getirir. Kalp rahatsızlıkları, adet kanamalarında durma, beyin anormallikleri, cilt ve saç yapısında değişiklikler bu fiziksel rahatsızlıkların başında gelir. Bu problemlerden bazıları hayatı tehdit edici olabilir ve anoreksiya nervoza ölümle sonuçlanabilir.

Ergenlik Döneminde Anoreksiya Nervoza

Dijital dünyada uzun süredir varlığını gösteren “zayıf, ince kadın güzeldir” algısı pek çok genç kızı etkisi altına almakta. Ergenlik döneminde zaten bedeniyle ilgili kendi kendine büyük kavgalar eden ergenler, beğenilmek için ince, zayıf, sıfır beden, manken gibi olmak isteğiyle kendilerinde değişiklikler yapmak istiyorlar. Bunun için büyük bir hevesle diyete başlanıyor ve sonra farklı kişi ve durumların da etkisiyle ipin ucu kaçabiliyor.

Ergenlik Döneminde Yeme Bozuklukları – Anoreksiya Nervoza
  • Ergenlik döneminde ebeveynlerle ilişkiler de anoreksiya nervozanın sebeplerinden biri haline gelebiliyor. Ailesiyle arasında çatışmalı bir ilişki bulunan ergen yemek yeme davranışını bir özerkliğini kurmaya çalışmasının bir göstergesi olarak kullanabiliyor. Aynı zamanda beden imajinasyonu bozuk olan ebeveynlerin baskıcı ve eleştirel tutumları da çocuklarında yeme bozuklukları oluşmasına sebebiyet verebiliyor.
  • Ergenlik döneminde anoreksiya nervozanın ortaya çıkış sebeplerinden biri elbette yine flört ilişkileri. Ergenlik döneminde karşı cinsle başlayan ilişkiler ergenin dünyasında çok fazla anlam ifade ettiği için pek çok davranışın da sebepleri arasında yer alıyor. İnce yapılı bir fiziğin karşı cinsin gözünde daha çekici olduğunu düşünen ergen, yoğun diyet egzersiz planları içinde kaybolabiliyor.
  • Anoreksiya nervozaya sebep olan ruhsal problemler de var. Bunların başında depresyon, obsesif kompulsif bozukluklar, madde kullanımı geliyor. Ergenlik döneminde ortaya çıkan anoreksiya nervozaya sebep olabilen bu problemlerin temelinde aile tutumlarını ve akran ilişkilerini görebiliriz.
  • Ergenlik döneminde anoreksiya nervoza görülmesinde etkili faktörlerden biri de ergenin kişilik özellikleri. Yapılan çalışmalarda anoreksiya nervoza olan hastaların pek çoğunda mükemmeliyetçi, itaatkar, bağımlı, takıntılı, kendine karşı öfke duyan kişilik özellikleri ile karşılaşılmıştır.
  • Ergenin hayatında yaşanan travmalar da yeme bozukluklarının ortaya çıkmasına sebep olabilir. Ayrılma ve kayıplar ergenlerin hayatındaki etkili olaylar arasındadır. Okul değişikliği, taşınma gibi bildiği, ait hissettiği yerden ve  kişilerden ayrılmak ergenin çevresine ve kendisine yabancılaşmasına sebep olabilir. Ebeveyn ölümü, ağır hastalıklar yaşanması, istismar gibi travmaları da ergenlik döneminde anoreksiya nervozanın sebepleri arasında sayabiliriz.
anoreksiya nervoza
Ergenlik Döneminde Anoreksiya Nervoza

Anoreksiya Nervoza Tedavi Edilebilir Mi?

Anoreksiya nervoza tedavi edilebilir bir rahatsızlık olmakla birlikte işbirliğine dayalı bir tedavi programı gerektirmektedir.

Öncelikle anoreksiya nervoza olma ihtimali taşıyan ergenin bir pediatrist veya dahiliye uzmanı tarafından muayene edilmesi ve değerlendirilmesi gerekmektedir. Devamında muhakkak psikolojik destek alınmalı. Burada önemli olan nokta psikolojik desteğin yalnızca ergene değil ergenin ailesine de verilmesi gerektiğidir. Problemin altında yatan asıl neden ne olursa olsun ailenin de bu sürece dahil olması gereklidir. Diyetisyen desteği anoreksiya nervoza tedavisinde oldukça önemlidir. Beslenmenin düzenlenmesi diyetisyeninin kontrolünde olmalıdır.

Anoreksiya nervoza genellikle ergenin psikolojik olarak rahat hissetmediği, baskı altında olduğu koşullarda kendini gösteriyor. Bunu engellemek ve tedavi sürecinde hızlı yol almak için ebeveynlere büyük görev düştüğünü söylemezsek olmaz. Çocukluktan beri kurduğunuz iletişim şekli ve çocuğunuza yaklaşımınız onun hayatında pek çok kısmı pek çok farklı şekilde etkiliyor. Unutulmamalı ki ergenlik dönemi çocuğunuzun hayatı deneyimlediği ve kendini keşfettiği bir dönem. Bu dönemde onunla ilişkilerinizi dengede tutmak, var olabilmesi için ona alan tanımak ve ona yanında olduğunuzu hissettirmek yapabileceğiniz en güzel ve iki tarafa da en iyi gelecek şey. Sevgiler.

 

Psikolojik Danışman Gamze Nur Belek

İstanbul Ataşehir Psikolojik Danışman

Çocuk, Ergen ve Aile Psikoterapisti

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.