Lisede Akran Zorbalığı
Lise Döneminde Akran Zorbalığı

Lise döneminde akran zorbalığı nedir, nasıl önlenir bunlardan bahsedeceğiz ama önce lise bizler için neler ifade ediyor ona bir bakalım. Lise, pek çok yetişkinin hayatında unutamayacağı anılarla dolu yılları kapsıyor. Yakın arkadaşlıklar, ilk flörtler, aile ile yaşanan çatışmalar, üniversiteye ya da doğrudan mesleğe hazırlık… İyi ya da kötü tüm bunlar ve daha fazlası lise yıllarını unutulmaz kılar. Tabi bunu yetişkin olduktan ve o yılları ardımızda bıraktıktan sonra söyleriz genelde. Şu an liseye giden birçok genç için bu dönem oldukça zorlayıcı ve bir an önce bitsin istenilen zamanlar olabiliyor. Bunun sebeplerinden biri ve belki de en etkilisi ise akran zorbalığı.

Lise hayatı boyunca pek çok genç akran zorbalığına maruz kalıyor. Öncelikle lütfen akran zorbalığı denildiğinde yalnızca itiş kakış, fiziksel temasa dayalı zorbalık gibi düşünmeyin. Akran zorbalığı, bireyin yaşıtları tarafından alaya alınması, etiketlenmesi, dışlanması, psikolojik veya fiziksel şiddete maruz kalması ile kendini gösterebilir. Peki özellikle ergenlik, haliyle lise döneminde akran zorbalığı ile hangi sebeplerden ötürü karşılaşıyoruz?

Lise Döneminde Akran Zorbalığı İle Karşılaşılmasının Nedenleri

  • Liseye giden bireyler ergenlik döneminde oldukları için bu gelişim dönemine has davranışlar gösterir. Lisedeki akran zorbalığının temelinde ergen benmerkezciliğinin ve bu dönemdeki diğer gelişim özelliklerinin olduğunu söyleyebiliriz.

Ergenlik döneminde gençlerde nasıl değişiklikler olduğuna dair daha detaylı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.

  • Fiziksel gelişimin hızlandığı bu döneme bazı gençler daha erken bazıları daha geç girer. Örneğin erkekler arasında sakalı bıyığı çıkmış, boyu uzamış omuzları gelişmiş bir ergen, diğerleri arasında daha popüler bir duruma gelebilir. Ergenliğe geç giren erkekler ise etiketlemelere ve ötekileştirmeye maruz kalabilir.
  • Sivilceler, ani kilo almalar, bir anda uzayan boy ve ardı sıra gelen sakarlıklar akranlar arasında birbirleri ile dalga geçme konusu haline gelebilir.
  • Lise döneminde ergen bireyler arasında gizli popüler olma savaşları olduğunu söyleyebiliriz. Bu durumda zaten benmerkezcilikleri tavan yapmış olan gençler, daha çok bilinmek, daha çok onaylanmak, daha çok tercih edilmek, kısacası daha çok görülmek isterler. Bu yarışta geride kalan veya kalmasını istedikleri kişileri küçük düşürmenin kendilerini daha ileri taşıyacağına inanırlar..
  • Lisede yaşanan akran zorbalıklarının altında yatan nedenlerden biri de yeni yeni kurulmaya başlanan flörtöz ilişkilerdir. Okulun yakışıklı ve gitar çalan çocuklarına, güzel ve voleybol takımında oynayan kızlarına platonik aşık pek çok genç bulabilirsiniz lise sıralarında. Burada elbette belirleyici olan gitar ve voleybol takımı değil, popülarite. Flörtöz ilişkiler sebebiyle özellikle hemcinsler arasında akran zorbalığının yoğun olarak görülür. Birbirinin kıyafetiyle, fiziksel özellikleriyle alay edilmesi, etiketlenmesi, hoşlanılan kişi gözünde küçük düşürülmeye çalışılması flörtöz sebeplerle yapılan akran zorbalıkları arasında en sık karşılaşılanlar arasında yer alıyor.

Ergenlik döneminde flört ilişkilerinin nasıl geliştiğini merak ediyorsanız bu yazım tam size göre!

  • Günümüzde akran zorbalığını yalnızca lise içinde değil sosyal medyada da görüyoruz. Öğrencilerin anonim olarak okullarındaki dedikoduları paylaştığı sayfalar, hoşlanılmayan öğrencilerle ilgili yapılan kırıcı paylaşımlar şu an oldukça yaygın.
  • Akran zorbalığı elbette yalnızca ergenlik döneminin gelişim özelliklerinden ya da gençlerin birine gönlünü kaptırdığı için mantıklı davranamamasından kaynaklanmıyor. Lise dönemindeki akran zorbalığının sebeplerinden en etkili olanı gencin aile ile ilişkileri. Gençler evde kullanılan çatışma çözüm yöntemlerini bilir ve uygularlar. Haliyle aile üyelerinin birbirine yaklaşımı, çocuklarıyla olan iletişimi burada çok önemlidir.
  • Ebeveynleri tarafından aşağılanan bir ergen, içine kapanarak okulda arkadaşları tarafından da aşağılanan ve küçümsenen bir kişi olma ihtimali taşır. Ya da tam tersi arkadaşlarına zorbalık uygulayan, kendisine yapılanı başkasına yapmak isteyen, evde kendini silik ve dışlanan biri gibi hissedip okulda görünür olmak için başkalarını incitmekten çekinmeyen bir genç de olabilir.
  • Davranışlarının sonuçlarını hiç üstlenmek zorunda kalmamış, her davranışı ailesi tarafından onaylanmış gençler de zorbalık yapan kişiler arasında yer alabilir ya da okulda ailesinden gördüğü ilgiliyi göremediği için egosu zedelenerek akranları tarafından zorbalığa maruz kalabilir.
  • Gencin sosyoekonomik düzeyi, akran zorbalığına maruz kalmasına ya da zorbalık yapan kişi olmasına sebep olabilir. Bu dönemde, gelişen sosyal medya reklamcılığı etkisi ile de gençlerde marka takıntısının, popüler mekanlarda oturmak isteğinin yüksek olduğunu ve bunları yapanların popüler, yapmayanların ise günümüz tabiriyle “ezik” olarak algılandığını görüyoruz. Bu nedenle sosyoekonomik düzey de akran zorbalığında etkili bir sebeptir.

 

Lisede Akran Zorbalığı
Lise Döneminde Akran Zorbalığı

Lisede Akran Zorbalığı Nasıl Önlenir?

Öncelikle burada ailelere ve okul yönetimlerine büyük iş düşüyor. Gençleri anlamak ve adil davranmak burada en önemli iki nokta diyebiliriz. İş birliği içinde gençlerin hoşgörülü ve saygılı bir ortamda bu dönemi atlatmalarına yardımcı olmak gerekiyor.

  • Ebeveynler çocukları ve diğer aile üyeleri ile kurdukları iletişimde saygılı ve çözüm odaklı olmalılar.
  • Evde ve okulda kullanılan çatışmayı çözme yöntemleri hiçbir zaman sorun yaşanan bireyin kişiliğine hakaret etmek, şiddet uygulamak olmamalı.
  • Okulda çekingen ve geri planda duran öğrenciler için atılganlık eğitim grupları oluşturulmalı.
  • Zorbalığa uğrayan ve zorbalık uygulayan öğrenciler okul psikolojik danışmanı ile görüşmeli ve bu durumun altında yatan sebepler araştırılmalı, gerekli durumlarda bireysel psikolojik danışmanlık hizmeti sağlanmalı.
  • Gençlerin iş birliğine dayalı bir öğrenme ortamında, birbirlerini tanımalarına fırsat verilerek, eşit koşullarda eğitim görmeleri sağlanmalı.
  • Ergenlik dönemindeki gelişim süreçleri ile ilgili tüm öğrenciler bilgilendirilmeli ve aslında alay konusu olarak gördükleri pek çok durumun normal ve olması gereken süreçler olduğu kavratılmalı.
  • Bu dönemde hem evde hem de okulda öğrencilerin öz güven kazanmalarına yardımcı olunmalı, başarıları takdir edilmeli, hatalarının telafi edilebilir olduğu hissettirilmelidir.
  • Gençleri birbiriyle yarış içine sokan, olumsuz rekabet durumları oluşturmaktan kaçınılmalı.
  • Elbette en önemlisi aile içinde huzurlu bir yaşam alanı sağlanmalı ve sevildiği her zaman hissettirilmeli. Birbirine sayı duyan ve seven bir ailede yetişen genç, sorunlarını ve karşısına çıkan zorlulukları saygı çerçevesinde, kırmadan ve kırılmadan çözmeye çalışacaktır.

Psikolojik Danışman Gamze Nur Belek

İstanbul Ataşehir Psikolojik Danışman

Çocuk, Ergen ve Aile Psikoterapisti

 

 

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.