Öfkemi Nasıl Kontrol Edebilirim?

Herkes hayatının bir döneminde öfkeyle tanışmış ve bir noktada kendisine şu soruyu sormuştur: “Neden bu kadar öfkeliyim?”. Bu soruyu “Neden öfkemi kontrol edemiyorum?”, “Neden öfke anında kendimi tutamıyorum?”, “Öfkemi nasıl kontrol edeceğim?” gibi farklı sorular da takip etmiştir. Bu soruları cevaplamaya başlamadan önce en başta öfkenin ne olduğunu anlamamız gerekiyor.

Öfke Nedir?

Öfke, en genel tanımıyla engellenme, incinme, içsel ya da dışarıdan gelen tehdit gibi durumlar karşısında herkes tarafından hissedilen olağan bir duygudur. Zihinlerde genellikle olumsuz davranışlarla bağdaştırılsa da aslında mutluluk, heyecan, şaşkınlık gibi yaşanması son derece sağlıklı ve doğal bir duygu durumudur. Her şeyden önemlisi bir işaret, bir sinyaldir. Yaşanılan öfke, bazen üstesinden gelemediğimiz bir durumun, problemin içinde olduğumuzun, istek ve ihtiyaçlarımızın gerçek anlamda karşılığını bulamadığının, bazı durumlarda yapılması gerekenden çok daha fazlasını yaptığımızın, gereğinden fazla sorumluluk altına girdiğimizin, sınırlarımızın başkaları tarafından ihlal edildiğinin ya da sadece bir şeylerin yolunda gitmediğinin göstergesi olabilir. Bu noktada önemli olan aslında bu öfkenin çıkış noktasının ne olduğunu bulmaktır.

Öfkenin her zaman bir anlamı vardır ve bir mesaj iletir. Bu nedenle öfke, her duygu gibi önem verilmesi ve ilgilenilmesi gereken bir duygu, bir işarettir. Genellikle öfkenin nedeni görünenden çok farklı ve daha fazlasıdır. Eğer öfke kontrolünü sağlamak ve bu süreci en sağlıklı şekilde yönetmek istiyorsak önceliğimiz her zaman neden öfkeli olduğumuzu, bu öfkenin neye ya da kime karşı olduğunu anlamak olmalıdır. Bunu başardığımız takdirde öfkemizi kontrol altına alma yolunda çok önemli bir adım atmış ve önümüzdeki ciddi bir engeli ortadan kaldırmış oluruz.

Neden Öfkeliyim?

“Neden öfkeliyim” sorusunun tek bir cevabı olmadığı gibi verilen cevaplar da kişiden kişiye göre farklılıklar göstermektedir. Ancak öfkenin en genel nedenlerini ortaya koyduğumuz zaman belli başlıklar ortaya çıkıyor. Bunlardan bazıları:

  1. Engellenme, öfkenin en temel nedenlerin başında gelmektedir. Koyduğumuz bir hedefe giderken önümüze çıkan bir durum, kişi ya da olay nedeniyle engellendiğimizde veya engellendiğimizi düşündüğümüzde öfkeleniriz.
  2. Kişinin kendisiyle ilgili olumsuz duygu ve düşünceleri de bir başka öfke sebebidir. Benlik saygımızın azalması, yetersizlik hissi ya da kendimize olan kızgınlığımız, güvensizliğimiz öfkeye neden olabilir.
  3. Kişiler ya da olaylarla ilgili oluşturduğumuz beklentiler gerçekleşmediğinde öfkemiz tetiklenebilir. Bu durum da bir diğer öfke nedeni olan hayal kırıklığına yol açabilir.
  4. Başkaları tarafından reddedilme, küçük düşürülme de öfkeye neden olabilir.
  5. Bizim kontrolümüz dışında gerçekleşen ya da yaptığımız bir şeyin sonucu olarak yaşanılan kayıplar öfke duygusunun gün yüzüne çıkmasına neden olabilir.
  6. Hata yapma, başarısız olmak korku ve kaygısı öfkenin başka bir nedenidir.
  7. Yoğun olarak yaşadığımız ve genellikle kıskançlık gibi olumsuz olan başka duyguların varlığı da öfkeye sebebiyet verir.
  8. Kendimizi tehdit altında hissetmemiz ya da çeşitli tehditlere maruz kalmamız da öfkenin bir nedenidir.
  9. Haksızlığa uğradığımızda ya da haksızlığa uğradığımızı düşündüğümüzde öfkeleniriz.
  10. Son olarak çaresiz kalmak öfkeye yönlendiren başka bir durumdur.

Öfkemi Nasıl Kontrol Edebilirim?

Öfkenin nedenini saptadıktan sonraki aşama, bu duyguyu kontrol altına almaktır. Ancak bu noktada dikkat edilmesi gereken önemli bir ayrıntı; öfke kontrolünün amacı öfkeyi tamamen ortadan kaldırmak değildir. Çünkü saldırganlık gibi bir davranışa neden olmadığı sürece öfke, diğer duygular gibi yaşanması oldukça sağlıklı bir duygudur. Öfke kontrolünün temel amacı, kişinin bu duyguyu kendisine ve çevreye zarar vermeden yönetebilmesi ve yeri geldiğinde bunu makul bir şekilde ifade edebilmesidir.

Öfkeyi kontrol etmek için öncelikle kişinin kendisiyle ilgili farkındalığının yüksek olması gerekiyor. Hangi durumlarda nasıl hissettiğinin ve nasıl tepkiler verdiğinin farkında olmak öfkeyi kontrol altına almada önemli ve güçlü bir adımdır. Aynı şekilde öfke anında sağlıklı düşünemediğimizin ve öfkenin doğru kararlar almamıza engel olduğunun bilincinde olmak da başka önemli bir etken. Öfke anında öfkemizi kontrol altına almamıza yardımcı olacak bazı ipuçları:

  1. Öncelikle öfke anında sağlıklı düşünemediğimizi ve daha sonra pişman olabileceğimiz bir davranışta bulunabileceğimizin farkında olmak önemlidir.
  2. Kalp atışlarımızı düzene sokmak ve sakinleşmek için derin nefes almak bu aşamada oldukça yardımcı olur.
  3. Derin nefes alırken yavaş bir şekilde 1’den 10’a kadar sayabiliriz.
  4. Eğer imkan varsa bulunan ortamdan bir süreliğine ayrılmak öfkemizin azalmasında etkili olacaktır.
  5. Hemen tepki vermeme ve verilen bu molada yaşananları anlamaya çalışma sakinleşmemize yardımcı olacaktır.
  6. Yaşananlar üzerine düşünürken empati kurarak olaya farklı bir açıdan bakmaya çalışmak duygu durumumuzu değiştirecektir.
  7. Son olarak öfkenin yoğunluğu azaldıktan sonra bu duyguyu bastırmadan ve engellemeden karşı tarafa uygun bir şekilde kendimizi ifade etmek öfkenin azalmasına ve kişinin rahatlamasına yardımcı olacaktır.

Öfkemle İlgili Profesyonel Bir Destek Almalı Mıyım?

Öfkeyi kontrol etmek için uygulanan temel adımları yerine getiremiyor ya da bütün teknikleri uygulamanıza rağmen öfke hala devam ediyorsa, yıkıcı sonuçlar elde ediyorsanız, başkalarına ya da kendinize fiziksel ya da psikolojik zararlar veriyorsanız, ilişkileriniz bu durumdan olumsuz etkileniyorsa, siz farkında olmasanız da yakın çevrenizden öfkenizle ilgili şikayetler alıyorsanız bu noktada bir profesyonelden destek almakta fayda var.

Uzman Klinik Psikolog Beliz EREREN

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.